Türk otomotiv sektöründe üretim düştü, ihracat geliri arttı
Türkiye Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) tarafından açıklanan 2026 yılı ocak-ağustos dönemi verilerine göre, otomotiv sektöründe üretim ve iç pazarda daralma yaşanırken, ihracat gelirleri artış gösterdi. Dünyanın 13. büyük ve Avrupa'nın 5. büyük otomotiv üreticisi konumundaki Türkiye, 2025 yılında 1,42 milyon adetlik üretim ve 41,5 milyar dolarlık rekor ihracat geliriyle sektördeki stratejik konumunu pekiştirmişti.
İlk sekiz aylık dönemde toplam otomotiv üretimi, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7 gerileyerek 841 bin 583 adet seviyesinde gerçekleşti. Otomobil üretimindeki düşüş daha belirgin oldu ve yüzde 19 azalışla 458 bin 169 adede geriledi. Traktör üretimi dahil edildiğinde toplam üretim 854 bin 860 adet olarak kaydedildi.
Ticari araç segmentinde ise farklı bir tablo ortaya çıktı. Bu grupta üretim yüzde 12 artarken, hafif ticari araç üretimi yüzde 12, ağır ticari araç üretimi ise yüzde 7 yükseldi. Sektör analistleri, üretimdeki gerilemenin kısmen yarı iletken tedarik sorunlarından kaynaklandığını belirtiyor. Endüstri analizlerine göre, özellikle gelişmiş sürücü destek sistemlerinde kullanılan elektronik kontrol ünitelerini etkileyen yarı iletken kısıtları, 2025-2026 döneminde yıllık 150 bin ila 250 bin adetlik üretim kaybına yol açtı.
İhracatta miktar düştü, gelir yükseldi
Yılın ilk sekiz ayında otomotiv ihracatı miktar bazında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12 azalarak 597 bin 594 adet olarak gerçekleşti. Otomobil ihracatı yüzde 28 azalırken, ticari araç ihracatı yüzde 9 arttı. Traktör ihracatı ise yüzde 14 yükselerek 8 bin 245 adede ulaştı.
Miktar bazındaki gerilemeye rağmen, sektörün ihracat geliri artış gösterdi. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, toplam otomotiv ihracatı ilk sekiz ayda yüzde 2,5 artarak 27,2 milyar dolara yükseldi. Bu performans, sektörü 2026 yılı için belirlenen 43,7 milyar dolarlık ihracat hedefine ulaşma yolunda ilerletiyor. Sektör yetkilileri, yıl sonuna kadar bu hedefin aşılabileceğini belirtiyor.
Uludağ İhracatçı Birlikleri (UİB) verilerine göre, aynı dönemde otomobil ihracatı yüzde 9 gerileyerek 6,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Dolar bazında ana sanayi ihracatı yüzde 1, tedarik sanayi ihracatı ise yüzde 4 arttı.
İhracat pazarlarının coğrafi dağılımına bakıldığında, Almanya 4,441 milyar dolarla Türkiye'nin en büyük otomotiv ihracat pazarı konumunu korudu. Fransa 3,316 milyar dolar ve İtalya 2,442 milyar dolarla takip etti. Her üç pazarda da 2025'e kıyasla artış kaydedildi. Avrupa Birliği ve diğer Avrupa ülkeleri, Türk otomotiv ihracatının yaklaşık yüzde 70'ini oluşturuyor ve AB tek başına toplam ihracatın yüzde 65-70'ini absorbe ediyor.
Sektörün ekonomideki kritik rolü
Otomotiv sanayi, TİM verilerine göre yüzde 17'lik pay ile sektörel ihracat sıralamasında liderliğini sürdürdü. Sektör, 19 yıldır Türkiye'nin en büyük ihracat kalemi olmayı başarıyor ve ülkenin toplam ihracatında sürekli olarak yüzde 15-17 arasında bir pay tutuyor.
Sektörün istihdam açısından da büyük önemi bulunuyor. Otomotiv sanayi, doğrudan yaklaşık 250 bin kişiye istihdam sağlarken, tedarikçiler ve ilgili hizmetler dahil edildiğinde toplam 550 binden fazla kişiye iş imkanı sunuyor. Bu rakam, sanayi istihdamının yaklaşık yüzde 11'ini temsil ediyor.
Türkiye'nin otomotiv sektöründeki teknolojik dönüşümü de dikkat çekiyor. Haziran 2026 itibarıyla, otomotiv üreticilerine ve tedarikçilerine ait 169 Ar-Ge ve tasarım merkezi faaliyette bulunuyor. Bu durum, Türkiye'yi bölgede otomotiv Ar-Ge tesislerinin en yoğun olduğu ülkelerden biri haline getiriyor.
İç pazar ve yerli araçların durumu
2026'nın ocak-ağustos döneminde toplam otomotiv pazarı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12 azalarak 745 bin 597 adet oldu. Otomobil pazarı ise yüzde 14 gerileyerek 564 bin 241 adede düştü.
Ticari araç pazarında da benzer bir daralma gözlendi. İlk sekiz ayda toplam ticari araç pazarı yüzde 5, hafif ticari araç pazarı yüzde 4, ağır ticari araç pazarı ise yüzde 7 geriledi.
Aynı dönemde otomobil satışlarında yerli araçların payı yüzde 35 olarak gerçekleşti. Yerli elektrikli araç markası Togg'un bu orana önemli katkısı bulunuyor. Togg, 2026 yılının ilk beş ayında T10X ve T10F modellerinden toplam 16 bin 745 adet satışla Türkiye'nin elektrikli araç pazarında yüzde 25 paya ulaştı. Hafif ticari araç pazarında ise yerli araçların payı yüzde 23 seviyesinde kaldı.
Kapasite kullanımı
Otomotiv sanayisinin kapasite kullanım oranı yılın ilk sekiz ayında yüzde 59 seviyesinde gerçekleşti. Araç gruplarına göre kapasite kullanım oranı hafif araçlarda yüzde 60, kamyon grubunda yüzde 57, otobüs-midibüs grubunda yüzde 67 ve traktörde yüzde 27 olarak kaydedildi.
Veriler, Türkiye otomotiv sektöründe üretim ve iç pazardaki daralmanın ihracat gelirlerindeki artışla kısmen telafi edildiğini gösteriyor. Sektör, 2025 yılında elde ettiği rekor ihracat performansının ardından 2026'da da güçlü bir ihracat trendi sürdürüyor.
