G20 Maliye Bakanları Toplantısı Çin'in itirazıyla ortak bildiri olmadan sona erdi
ABD'nin 1 Aralık 2025'te üstlendiği G20 Dönem Başkanlığı kapsamında North Carolina eyaletinin Asheville kentinde 31 Ağustos-1 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilen G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları Toplantısı, üye ülkeler arasında fikir birliği sağlanamadan sona erdi. 19 ülke ile Avrupa Birliği ve Afrika Birliği'ni kapsayan G20'de ortak bildiri metni üzerinde uzlaşma sağlanamadı.
Toplantı gündeminde küresel büyüme, borç sürdürülebilirliği ve küresel dengesizlikler gibi kritik ekonomik konular yer aldı. Uluslararası Para Fonu (IMF), Finansal İstikrar Kurulu (FSB), Dünya Bankası ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) gibi uluslararası finans kuruluşlarının temsilcileri de toplantılara katıldı.
Asheville'in toplantı yeri olarak seçilmesi, Eylül 2024'te 250'den fazla kişinin hayatını kaybettiği ve yaklaşık 80 milyar dolarlık hasara yol açan Helene Kasırgası'nın ardından şehrin gösterdiği direnci ve toparlanma sürecini vurgulamak amacıyla gerçekleştirildi.
ABD'den Başkanlık Açıklaması
Toplantı sonrasında ABD tarafından yayımlanan G20 Başkanlık Açıklaması'nda, küresel ekonominin devam eden çatışmalara rağmen dirençli bir görünüm sergilediği ifade edildi. Açıklamada, bürokrasinin azaltılması, yapay zeka yatırımlarının teşvik edilmesi ve enerji ile gıda gibi kritik tedarik zincirlerinin korunması gerekliliği vurgulandı.
Özel sektör temsilcilerinin de katılımıyla gerçekleştirilen oturumlarda, işletmelerin büyümesi ve yenilikçilik önündeki idari engellerin kaldırılmasına odaklanıldı. Açıklamada, küresel dengesizliklerin ekonomik istikrarı tehdit ettiği uyarısı yapılırken, ihracata aşırı bağımlı ülkelerin iç tüketimi artıracak reformlar yapması çağrısında bulunuldu.
Gelişmekte olan ülkelerin borç yükünün hafifletilmesi konusunda, Kasım 2020'de Riyad'da onaylanan G20 Ortak Çerçevesi'nin daha hızlı ve şeffaf uygulanması gerektiği belirtildi. Bu çerçeve kapsamında bugüne kadar yalnızca dört ülke—Çad, Etiyopya, Gana ve Zambiya—borç yardımı başvurusunda bulunmuş olup, süreçlerde önemli gecikmeler yaşanmıştır. Açıklamada ayrıca dünya çapında finansal okuryazarlığın artırılmasının önemine de değinildi.
Çin'in İtirazları
Çin, bildiri metninin birden fazla maddesine itiraz ederek açıklamaya şerh düştü. İtiraz edilen maddeler arasında enerji ticareti ile jeopolitik çatışmalara değinilen 4'üncü madde, küresel dengesizlikler konusunda iç tüketimi engelleyen piyasa dışı politikaların kaldırılmasını öngören 10'uncu madde, bu dengesizlikler üzerinde IMF denetimini savunan 11'inci madde ve borç yapılandırma süreçlerini ele alan 13'üncü madde yer aldı.
Çin'in 2026 yılındaki cari hesap fazlası gayri safi yurtiçi hasılanın yaklaşık yüzde 3,8-4,3'üne ulaşmış durumda. Ülke, 2026'nın ilk çeyreğinde 184,3 milyar dolarlık rekor cari fazla kaydetmişti.
Bessent'ten Açıklama
27 Ocak 2025 tarihinde 68-29 oyla Senato'dan onay alarak 79. ABD Hazine Bakanı olarak atanan ve 40 yıllık küresel yatırım yönetimi deneyimine sahip Scott Bessent, düzenlediği basın toplantısında toplantıların sonucunu yansıtan ortak bir bildiri açıklamayı umduğunu ancak tam bir fikir birliğinin sağlanamadığını ifade etti.
Bessent, G20'nin bir üyesi hariç tüm üyelerinin fikir birliğine vardığının altını çizerek, G20 Başkanlık Açıklaması'ndaki metnin 19 üye için önemli olan konuları yansıttığını belirtti. "Dünyanın en büyük ve sürdürülemez cari fazlasına sahip ülkesi" olarak tanımladığı Çin'in bildiriye muhalif olduğunu kaydeden Bessent, Rusya'dan temsilcilerin toplantılara davet edilmesinin bazı Avrupalılarda hoş olmayan bir izlenim bıraktığını ancak diyalog ve etkileşim içinde olmanın büyük önem taşıdığını vurguladı.
ABD Hazine Bakanlığı yetkilileri daha önce, küresel dengesizliklerin azaltılması ve devlet borçlarının yeniden yapılandırılması konularında ABD'nin önceliklerini yansıtan ortak bildiri metninin üzerindeki bazı görüş ayrılıkları nedeniyle ortak bildirinin mümkün olmayabileceğini belirtmişlerdi. Yetkililer, "Bir bildiri üzerinde yoğun bir şekilde çalışıyoruz ancak bunun ABD'nin çıkarlarını ve 'Önce Amerika' önceliklerini yansıttığından emin olmak istiyoruz, şayet bir sonuca varamazsak da bu durum bizim için sorun teşkil etmez" ifadelerini kullanmışlardı.
IMF'den Eş Zamanlı Politika Çağrısı
IMF Başkanı Kristalina Georgieva, G20 toplantısının ardından yaptığı yazılı açıklamada, ekonomik görünüm ve riskler açısından ülkeler arasında önemli farklılıklar bulunduğunu belirtti. Georgieva, enerji arz şokunun henüz sona ermediğini, küresel kamu borcunun GSYH'nin yaklaşık yüzde 100'üne ulaştığını ve birçok ülkede dezenflasyon sürecinin duraksadığını kaydetti.
Merkez bankalarının fiyat istikrarına odaklanması, mali otoritelerin güvenilir orta vadeli mali konsolidasyon planları hazırlaması ve yapısal reformlarla büyümenin önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini vurgulayan Georgieva, gelişmekte olan ve düşük gelirli ülkelerde yüksek refinansman ihtiyacı ve artan borç servis maliyetlerinin altyapı, sağlık ve eğitim harcamalarını sınırladığını ifade etti.
Georgieva, borç yapılandırma süreçlerinin iyileştirilmesi ve ülkelerin mali dayanıklılığının güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Küresel aşırı dengesizliklerin 2025'te GSYH'nin yüzde 0,7'si kadar artarak son on yılın en büyük yükselişini kaydettiğini belirten Georgieva, kalıcı bir dengelenme için hem fazla hem de açık veren ülkelerde eş zamanlı politika adımlarına ihtiyaç olduğunu vurguladı.
ABD'nin G20 Dönem Başkanlığı 30 Kasım 2026'ya kadar devam edecek. G20 Liderler Zirvesi ise 14-15 Aralık 2026 tarihlerinde Florida'nın Miami kentindeki Trump National Doral tesisinde gerçekleştirilecek.
