Petrol fiyatları Trump'ın açıklamalarıyla geriledi
Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı, 30 Eylül sabahı saat 09.23 itibarıyla bir önceki kapanışa göre yüzde 0,4 azalarak 95,80 dolar seviyesinde işlem gördü. Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün kasım vadeli varil fiyatı ise 89,29 dolar olarak belirlendi. Petrol, bir gün önce 100,28 dolara kadar yükseldikten sonra 96,16 dolardan kapanmıştı.
Fiyatlardaki düşüşte, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'ndan petrol geçişinin arttığına ilişkin açıklamaları etkili oldu. Trump, Beyaz Saray'da teknoloji ve yapay zeka şirketlerinin temsilcileriyle yaptığı toplantıda gazetecilerin sorularını yanıtlarken, İran'ın durumunun çok kötü olduğunu ve sonunda pes edeceğini söyledi.
Trump,
"Son birkaç gün içinde Hürmüz Boğazı'ndan tarihin herhangi bir döneminde elde edilenden daha fazla petrol çıkardık"ifadesini kullandı. Ancak son 60 günlük veriler, boğazdan geçen petrol miktarının günlük ortalama yaklaşık 7,85 milyon varil olduğunu ve bu rakamın savaş öncesindeki yaklaşık 20 milyon varillik seviyenin oldukça altında kaldığını gösteriyor.
Hürmüz Boğazı'nın küresel enerji ticaretindeki yeri
Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticareti için kritik bir geçiş noktası konumunda. En dar noktasında yaklaşık 21 deniz mili (39 kilometre) genişliğinde olan boğazda, her yönde yalnızca 2 millik nakliye şeritleri bulunuyor. 2026 çatışmasından önce, Hürmüz Boğazı'ndan günlük 20-21 milyon varil petrol geçiyordu ve bu miktar, küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20-25'ini temsil ediyordu.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol ve petrol ürünleri 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 30'a yakın düşerek günlük 14,6 milyon varile geriledi. Bir yıl önceki aynı dönemde bu rakam 20,4 milyon varildi.
Eylül ayı sonu itibarıyla Kpler verilerine göre, boğazdan geçen ham petrol ihracatı yedi günlük ortalamayla günlük 13,5 milyon varile ulaştı. Bu rakam, ham petrol özelinde savaş öncesi seviyeyi yakaladığına işaret ederken, rafine ürün sevkiyatları hâlâ ciddi şekilde kısıtlı durumda.
Hürmüz Boğazı'ndan ihraç edilen petrolün yaklaşık yüzde 90'ı Asya pazarlarına gidiyor. Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore bu bölgeden petrol alan başlıca ülkeler arasında yer alıyor. Boğaz aynı zamanda küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 19-20'sinin de geçiş noktası.
Fed politikası fiyatları baskılıyor
Petrol fiyatları üzerindeki bir diğer baskı unsuru, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) para politikasına ilişkin beklentiler. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook, gelecekteki faiz ayarlamalarının ekonominin tepkilerine ve önümüzdeki aylarda açıklanacak enflasyon ile istihdam verilerine göre şekilleneceğini belirtti.
Fed, 15-16 Eylül toplantısında federal fon oranını 25 baz puan artırarak yüzde 3,75-4,00 aralığına çıkarmıştı. Para piyasalarında, Fed'in 27-28 Ekim toplantısında faizleri sabit tutma olasılığı yüzde 80-84 civarında fiyatlanıyor.
Sıkı para politikası beklentilerinin ekonomik aktiviteyi yavaşlatabileceği ve petrol talebini olumsuz etkileyebileceği öngörüleri, fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturuyor. Ayrıca bu beklentiler doları güçlendirerek petrolü diğer para birimlerini kullanan alıcılar için daha pahalı hale getiriyor.
ABD-İran gerilimi sürüyor
Fiyatların daha fazla düşmesini engelleyen faktör ise Washington ile Tahran arasındaki gerilimdeki belirsizlik. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rezai, Trump'ın
"ne müzakere yapabildiğini ne de savaşabildiğini"savunarak ABD'yi eleştirdi.
Rezai, İran'ın ABD'ye bazı şartlar sunduğunu belirterek Washington'ın
"savaş alanındaki çaresizliği nedeniyle hava ablukasına başvurduğunu"iddia etti. Bölgede ABD'ye dair bir gelecek olmadığını vurgulayan Rezai, ülkesinin ABD karşısında dimdik ayakta durduğunu söyledi.
ABD ve İsrail'in 28 Şubat 2026'da İran'a yönelik ortak hava saldırılarıyla başlayan çatışma, 17 Haziran'da imzalanan mutabakatla geçici olarak sona ermişti. Ancak ateşkes, 8 Temmuz'da İran'ın ticari gemilere yönelik saldırıları başlatmasıyla çöktü.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran'ın nükleer programına ilişkin somut adımlar atması karşılığında yaptırımları hafifletmeye istekli olduğu yönündeki Axios haberini yalanladı.
"Bu doğru değil, onlara hiçbir şey teklif etmedim"diyen Trump'ın bu açıklaması, ABD-İran geriliminin kısa vadede azalmayacağına işaret ediyor.
Brent petrol fiyatlarında yılbaşından bu yana yüzde 72'lik bir artış yaşandı ve 15 Eylül'de varil başına 109 dolara kadar çıkarak zirve yaptı. Bu artışta Hürmüz Boğazı'ndan enerji sevkiyatındaki kesintiler belirleyici rol oynadı.
Teknik analizde, Brent petrolde 103,86 doların direnç, 92,59 doların ise destek seviyesi olarak izlenebileceği belirtiliyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin Hürmüz Boğazı'nı bir ölçüde atlayabilen boru hattı kapasiteleri bulunsa da Irak, Kuveyt, Katar ve İran gibi Körfez üreticilerinin çoğu petrol ihracatında neredeyse tamamen boğaza bağımlı durumda.
