İran-Umman anlaşması Avrupa doğal gaz fiyatlarını düşürdü
Avrupa'da doğal gaz fiyatları, İran ve Umman'ın Hürmüz Boğazı'nda gemiler için geçici koridor oluşturulması konusunda anlaşmasının ardından düşüş gösterdi. Hollanda merkezli TTF doğal gaz ticaret noktasında megavatsaat başına fiyat bugün yüzde 5 azalarak 63,3 Euro'ya geriledi.
Önceki gün 66,6 Euro seviyesinden kapanan TTF eylül vadeli doğal gaz kontratları, İran ve Umman arasındaki anlaşma haberinin ardından kısmen gerileme kaydetti. Fiyatlar yılbaşından bu yana yaklaşık 29 Euro seviyelerinden ikiye katlanarak 66 Euro'yu aşmıştı.
Hürmüz Boğazı'nda Kritik Anlaşma
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, iki ülkenin Hürmüz Boğazı'nda gemilerin geçişi için geçici 7 millik ortak bir koridor oluşturulması konusunda anlaştığını bildirdi. Anlaşma kapsamında, başlangıçta 30 ila 60 gün süreyle işletilecek geçici koridorun ardından, kalıcı bir güzergah için müzakereler yürütülecek.
Garibabadi, Umman'ın güney güzergahını tamamen kapatmayı kabul ettiğini ve İran silahlı kuvvetlerinin halihazırda güney güzergahından geçişe izin vermediğini vurguladı. Yeni düzenleme, ticari trafiğin on yıllardır Umman karasularından geçtiği sistemden farklı olarak, gemilerin İran karasularından da transit yapmasını öngörüyor.
Kritik Boğazda Trafik Çökmesi
Günde yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşıyan Hürmüz Boğazı, küresel deniz yoluyla petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'ini ve dünya LNG ticaretinin yüzde 20'sini oluşturuyor. Boğaz, Orta Doğu'daki gaz sahalarından Avrupa ve Asya'ya yapılan sevkiyatlar için kritik öneme sahip.
Ancak boğazdaki trafik, Şubat 2026'da başlayan bölgesel gerginliklerin ardından günde 100'den fazla gemiden beş gemiye düştü. Bu yaklaşık yüzde 95'lik düşüş, küresel enerji piyasalarında ciddi aksamalara yol açtı.
Avrupa'da Depolama Endişeleri
Gas Infrastructure Europe (GIE) verilerine göre, Avrupa Birliği ülkelerindeki doğal gaz depolarının doluluk oranı yüzde 63,3 seviyesinde bulunuyor. Bu oran, yılın bu döneminde 2009'dan bu yana kaydedilen en düşük seviye.
Avrupa'da depo doluluk seviyesi geçen yılın gerisinde seyrederken, Orta Doğu'daki gaz sahalarında yaşanan hasar ve Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatların kesintiye uğraması, gaz fiyatlarının geçen yılın üzerinde seyretmesinde etkili oluyor. Mart 2026'da Katar'ın Ras Laffan LNG tesislerine yönelik saldırılar, ülkenin ihracat kapasitesinin yaklaşık yüzde 17'sini devre dışı bırakmıştı. QatarEnergy, uzun vadeli kontratlar için force majeure ilan ederken, onarımların üç ila beş yıl süreceği açıklandı.
AB'nin 2026 için gaz depolama hedefi, olumsuz piyasa koşulları altında üye ülkelere 10 puanlık sapmalara izin veren daha esnek bir çerçeveye dönüştürülmüştü. Ancak mevcut yüzde 63,3'lük doluluk oranı, kış sezonuna hazırlık açısından endişe yaratmaya devam ediyor.
Anlaşmanın Sınırları
Bununla birlikte, İran yetkilileri koridorun oluşturulmasının boğazın otomatik olarak tam açılması anlamına gelmediğini vurguladı. Tam yeniden açılma, Amerika Birleşik Devletleri'nin Haziran 2026'da imzalanan geçici barış anlaşması kapsamındaki taahhütlerini yerine getirmesine bağlı olacak.
Hürmüz Boğazı'ndaki aksamadan en fazla etkilenen bölge Asya. Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore toplamda boğazdan geçen ham petrol akışının yaklaşık yüzde 69'unu ve toplam ham petrol ihracatının yüzde 84'ünü alıyor.
