İsrail Kültür Bakanı Zohar, NAZA belgeselinin yönetmenlerini vatandaşlıktan çıkarmakla tehdit etti
İsrail Kültür ve Spor Bakanı Miki Zohar, Gazze'deki İsrail askeri operasyonlarını belgeleyen ve Venedik Film Festivali'nde ödül kazanan "NAZA" belgeselinin yönetmenlerini vatandaşlıktan çıkarmakla tehdit etti. Zohar, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Oscar ödüllü yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor'un vatandaşlıklarının ellerinden alınması için derhal adım atacağını belirtti.
29 Aralık 2022'den bu yana görevde olan ve Başbakan Binyamin Netanyahu'nun Likud partisinin üst düzey bir üyesi olan Zohar, X platformunda yaptığı paylaşımda belgeseli "iğrenç" olarak niteledi. Bakan, filmin 83. Uluslararası Venedik Film Festivali'nde "Jüri Özel Ödülü"ne layık görülmesini "şoke edici" bulduğunu ifade etti.
Zohar, belgeseli "vatana ihanet" olarak değerlendirdi ve yönetmenlerin İsrail vatandaşlıklarının iptal edilmesi için derhal işlem başlatacağını duyurdu. Bakan daha önce de İsrail karşıtı bulduğu filmlerin fonlarını kesme tehdidinde bulunmuştu.
Belgesel Venedik'te rekor kırdı
NAZA, 10 Eylül 2026'da Venedik Film Festivali'ndeki galasında 24,5 dakikalık ayakta alkış alarak festival tarihinin en uzun alkış rekorunu kırdı. Bu süre, festivalin önceki 22 dakikalık rekorunu geride bıraktı. Belgesel, ana yarışma bölümünde yer alan 21 film arasında tek belgesel olma özelliğini taşıyordu ve festivalde Altın Aslan ödülü için yarışan nadir belgesellerden biri oldu.
"NAZA" adı, İsrail ordusunun bir saldırıda ölmesi öngörülen sivilleri tanımlamak için kullandığı askeri kısaltmaya atıfta bulunuyor. Bu kategori erkekler, kadınlar ve çocukları kapsıyor.
Oscar ödüllü yönetmenlerin yeni projesi
Yuval Abraham ve Rachel Szor, 2025 yılında "No Other Land" belgeseliyle En İyi Belgesel dalında Akademi Ödülü kazanmıştı. Batı Şeria'daki İsrail yerleşimci şiddetini ve Filistin topluluklarına yönelik ihlalleri belgeleyen bu film, Filistinli yönetmenler Basel Adra ve Hamdan Ballal ile birlikte yönetilmişti.
Yeni belgesel, Abraham'ın 2023 ile 2025 yılları arasında İsrailli haber sitesi Local Call, İsrail-Filistin dergisi +972 ve The Guardian'da yayımlanan araştırmacı habercilik çalışmalarına dayanıyor. Bu çalışmalar, 7 Ekim 2023'teki Hamas saldırıları ve 27 Ekim 2023'te başlayan İsrail askeri kampanyasının ardından gerçekleştirildi.
Üç yıllık gizli çekim süreci
80 dakikalık belgesel, üç yıl boyunca Tel Aviv'deki çatılarda gece vakitlerinde gizlice çekildi. Filmde 24 İsrail askeri istihbarat subayı, asker ve muhbirin röportajları yer alıyor. Katılımcıların güvenliği için kimlikleri, sesleri ve görünüşleri dijital olarak değiştirildi.
Belgeselde yer alan kişiler, İsrail ordusunun Gazze'deki operasyonlarında kullandığı gözetleme sistemlerini ve uzaktan bombalama yöntemlerini detaylandırıyor. Yapay zeka kullanılarak potansiyel Hamas hedeflerinin belirlendiğini ve çoğu zaman içinde ailelerin bulunduğu bilinen evlerin bombalandığını anlatıyorlar.
Filmdeki tanıklar arasında Gazzelilerin sığınak olarak kullandığı yerleşim yerlerinin kasten yakılmasına ve gıda dağıtımı sırasında sivil ölümlerine doğrudan şahitlik eden İsrail ordusu mensupları bulunuyor. Konuşmacılardan bazılarının gizli istihbarat biriminde çalıştığı ve doğrudan Başbakan Netanyahu'ya bağlı olduğu belirtiliyor.
Uluslararası yapım ve politik tepkiler
Belgeselin yapımcıları arasında "The Zone of Interest" filmiyle Oscar kazanan yönetmen Jonathan Glazer yer alıyor. Film, The Guardian'ın belgesel bölümü ve İngiliz yapımcı James Wilson'ın JW Films şirketi tarafından üretildi.
Belgesel, İsrail'de geniş politik tepki aldı. Eski Başbakan Naftali Bennett sosyal medyada belgeseli "korkunç bir kan iftirası" olarak tanımladı ve İsrail askerlerine karşı yapıldığını öne sürdü. Diğer İsrailli politik figürler de filme eleştiri yöneltti.
İsrail'de vatandaşlık iptali konusunda mevcut yasalar, İçişleri Bakanı'na devlete "sadakat ihlali" sayılan eylemler nedeniyle vatandaşlığı iptal etme yetkisi veriyor. Bunlar arasında terorizm, vatan hainliği ve ciddi casusluk suçları yer alıyor. 2023 yılında çıkarılan bir yasa, Filistin Yönetimi'nden tazminat alan terör suçlularının vatandaşlıklarının iptal edilerek Batı Şeria veya Gazze'ye sınır dışı edilmesine olanak tanıyor.
